COLREG — szybka powtórka

Czym są COLREG?

COLREG (Convention on the International Regulations for Preventing Collisions at Sea, 1972; po polsku często MPZZM) to międzynarodowe przepisy o zapobieganiu zderzeniom na morzu. Obowiązują wszystkie statki na pełnym morzu i wodach z nim połączonych, żeglownych dla jednostek morskich.

Zrozumienie COLREG / MPZZM jest niezbędne do polskich patentów (żeglarz jachtowy, jachtowy sternik morski, kapitan jachtowy) oraz do ICC i innych kwalifikacji morskich.

Uprawniony do drogi — hierarchia reguły 18

Gdy spotykają się dwa statki, statek uprawniony do drogi utrzymuje kurs i prędkość, a statek ustępujący z drogi musi wcześnie i wyraźnie zejść z drogi. Reguła 18 ustala ogólną hierarchię:

1. Niezdolny do manewru (NUC) — nie może manewrować z powodu wyjątkowych okoliczności (np. awaria)
2. Ograniczona zdolność manewrowa (RAM) — ograniczona charakterem pracy (pogłębianie, pomiary, obsługa znaków nawigacyjnych itd.)
3. Zajęty połowem — aktywnie łowi sieciami, sznurami, trałami lub innym sprzętem ograniczającym manewrowość (nie tylko w transicie)
4. Jednostka żaglowa — napędzana wyłącznie żaglem (silnik niepracujący)
5. Jednostka o napędzie mechanicznym — napędzana maszyną

Statki wyżej na liście są uprawnione do drogi względem tych niżej. Statek o napędzie mechanicznym ustępuje żaglowemu, ten ustępuje jednostce rybackiej itd.

Ograniczony zanurzeniem (CBD)

Jednostka ograniczona zanurzeniem (reguła 18(d)) może w dzień pokazać cylinder, a w nocy trzy czerwone dookolne w pionie. CBD to obowiązek „nie utrudniać” — nie daje takiego samego statusu uprawnionego do drogi jak NUC czy RAM. Inne jednostki nie powinny utrudniać przejścia CBD, ale CBD nadal musi przestrzegać reguł sterowania i żeglugi.

Spotkanie dwóch żaglowców

• Przeciwne halsy: hals lewy ustępuje prawemu
• Ten sam hals: nawietrzny ustępuje zawietrznemu
• Nie możesz określić halsu drugiego: zejdź z drogi, jeśli wiatr masz z lewej burty

Spotkanie jednostek z napędem

• Na wprost: obie zmieniają kurs na prawo (mijanie lewymi burtami)
• Przecinanie kursów: ustąp jednostce z prawej („jeśli z prawej czerwone widać, twoim obowiązkiem zejść z drogi”)
• Wyprzedzanie: wyprzedzający schodzi z drogi niezależnie od typu

Światła nawigacyjne

Światła trzeba nieść od zachodu do wschodu słońca oraz w ograniczonej widzialności.

Światła podstawowe (wszystkie jednostki)

Typowe jednostki

• Napęd mechaniczny poniżej 50 m: topowe + burtowe + rufowe
• Napęd mechaniczny 50 m+: dwa topowe (drugie wyżej na rufie) + burtowe + rufowe
• Żaglowiec: burtowe + rufowe (bez topowego)
• Na kotwicy: białe dookolne (dwa, jeśli 50 m+)
• Niezdolny do manewru: dwa czerwone dookolne w pionie
• Ograniczona zdolność manewrowa: czerwone–białe–czerwone w pionie
• Ograniczony zanurzeniem: trzy czerwone dookolne w pionie
• Trałowiec (w trałowaniu): zielone nad białym + burtowe + rufowe przy drodze
• Połów (inny niż trał): czerwone nad białym + burtowe + rufowe przy drodze
• Pilot w służbie: białe nad czerwonym na maszcie

Znaki dzienne

Czarne kształty w dzień wskazują status jednostki:

• Kula: na kotwicy
• Dwie kule w pionie: niezdolny do manewru (NUC)
• Kula–romb–kula w pionie: ograniczona zdolność manewrowa (RAM)
• Cylinder: ograniczony zanurzeniem (CBD)
• Stożek wierzchołkiem w dół: żaglowiec używający silnika (motor-sailing)
• Dwa stożki wierzchołkami razem (romb): zajęty połowem
• Dwa stożki wierzchołkami razem + stożek wierzchołkiem w górę: rybacki ze sprzętem ponad 150 m (stożek wskazuje kierunek sprzętu)

Sygnały dźwiękowe

„Krótki gwizd” to około 1 sekundy; „długi” to 4–6 sekund.

Sygnały manewrowe (w zasięgu wzroku)

• Jeden krótki: zmieniam kurs na prawo
• Dwa krótkie: zmieniam kurs na lewo
• Trzy krótkie: pracuję wstecz
• Pięć lub więcej krótkich: ostrzeżenie / nie rozumiem twoich zamiarów

Wyprzedzanie w wąskim torze (reguła 34(c))

• Dwa długie + jeden krótki: zamierzam wyprzedzić po twojej prawej
• Dwa długie + dwa krótkie: zamierzam wyprzedzić po twojej lewej
• Długi–krótki–długi–krótki: zgoda na bycie wyprzedzanym

Sygnały w ograniczonej widzialności (reguła 35)

• Jeden długi (co ≤2 min): napęd mechaniczny mający drogę
• Dwa długie (co ≤2 min): napęd mechaniczny w drodze, ale zatrzymany
• Jeden długi + dwa krótkie (co ≤2 min): żaglowiec, połów, hol, NUC, RAM, CBD
• Dzwon (5 s co minutę): na kotwicy poniżej 100 m
• Dzwon na dziobie + gong na rufie: na kotwicy 100 m+

Wąskie tory i systemy rozgraniczenia ruchu

• Trzymaj się prawej strony wąskiego toru
• Jednostki poniżej 20 m i żaglowce nie utrudniają jednostkom, które mogą bezpiecznie żeglować tylko w torze
• W systemach rozgraniczenia ruchu: używaj właściwego pasa, wchodź/wychodź pod małym kątem, przecinaj pod kątem prostym, gdy trzeba
• Nie kotwicz na pasach ruchu, chyba że w nagłym wypadku

Oznakowanie IALA — region A (Europa)

W regionie IALA A (Europa, w tym Polska, i większość świata poza Amerykami, Japonią, Koreą i Filipinami):

• Znaki boczne wracając z morza: czerwone na LEWEJ, zielone na PRAWEJ
• To odwrotność regionu B (Ameryki itd.), gdzie czerwone jest na prawej przy powrocie

Znaki kardynalne wskazują, gdzie leży bezpieczna woda względem znaku (N, E, S, W) i są takie same w obu regionach IALA. Szczegóły: boje i znaki IALA.

Pomocniki pamięci

• „Jeśli z prawej czerwone widać, twoim obowiązkiem zejść z drogi” — widzisz czerwone (lewe) światło drugiej jednostki, musisz ustąpić
• „Zielone do zielonego, czerwone do czerwonego — pełne bezpieczeństwo, idź dalej” — bezpieczne mijanie z wyrównanymi burtowymi
• „NUC = dwa czerwone” — dwa czerwone dookolne w pionie
• „RAM = czerwone–białe–czerwone” — trzy światła w pionie
• „Trał = zielone nad białym”
• „Połów = czerwone nad białym”

Inne poradniki

• Światła nawigacyjne
• CEVNI — przepisy śródlądowe
• Jak przygotować się do egzaminu
• Boje i znaki IALA